Skjalasavnsdagurin 2020

Fyri at taka atlit at koronuásetingunum, verður Skjalasavnsdagurin í ár bert hildin í talgildum líki.

Á hvørjum ári verður Skjalasavnsdagur hildin í øllum Norðurlondum annan leygardag í november. Endamálið við degnum er at kunna um arbeiðið hjá skjalasøvnunum, siga frá leikluti teirra sum mentanarstovnar umframt at vísa, hvørja nyttu einstaklingar og samfelag kunnu fáa burtur úr søvnunum.

Fyri at taka atlit at koronuásetingunum, verður Skjalasavnsdagurin í ár bert hildin í talgildum líki.
Hetta er øðrvísi enn vant, tí vit plaga at hava opið hús, har almenningurin sleppur inn at síggja høvuðsgoymsluna, sum annars vanliga er stongd fyri øllum øðrum enn starvsfólkum á Tjóðskjalasavninum. Harumframt plaga vit at skipa fyri einum fyrilestri, ið tekur støði í evninum í teimum skjølunum, sum vit vísa fram á degnum.

Tað góða við talgilda leistinum er, at skjalasavnsdagurin ikki verður bundin av tíð ella staði, og øll kunnu vera við, tá tey vilja. Eitt annað gott við talgildingini er eisini, at mann kann lurta aftur og aftur.

Í ár eru 75 ár liðin, síðan seinni heimsbardagi hæsaði av. Føroyar vóru hersettar í fimm ár av Stóra Bretlandi. Kríggið hevði stóra ávirkan á lív føroyinga bæði í gaman og álvara. Tískil er ársins tema bretska hersetingin 1940-1945.
Vit hava heitt á søgufrøðingin, Jon Hansen, at hava ein fyrilestur um, hvussu hersetingin varð útbygd í Føroyum. Í sambandi við fyrilesturin hava vit lagt myndir av skjølum og fotomyndir frá krígnum afturat videofíluni.

Vælkomin á Skjalasavnsdagin 2020!

Tú kanst lurta og hyggja á hesum leinki.

Skjalsavnsdagurin – Arkivernes Dag

Fyrsti ”Arkivernes Dag” varð hildin í Svøríki í 1998 tá nærum 35.000 fólk vitjaðu tey 350 søvnini, ið høvdu ”opið hús” henda dagin.

Danir tóku hugskotið til sín, og í 1999 skipaðu donsku lokalsøvnini fyri degnum, men frá 2001 hava almennu søvnini eisini verið við. Sama ár komu Noreg og Ísland við, og í 2002 Finland.

Í Føroyum hevur Arkivernes Dag verið táttur í virkseminum hjá Tjóðskjalasavninum síðani 2003, sostatt er tað 18. Ferð, at vit skipa fyri Skjalasavnsdegnum.

Deil hesi tíðindi:

Facebook
LinkedIn
Teldupost

Onnur tíðindi

Átta nøvn, átta mannalív

Allahalgannadag minnast vit tey, ið andaðist á sjónum. Summi minnast vit sjálvi. Vit minnast eitt andlit, eina rødd ella eina hending. Onnur kenna vit bara úr frásagnum, myndum og nøvnum. Og so eru tey, sum eingin livandi longur minnist.

Tó eru spor eftir teimum.

Eitt navn í einari kirkjubók. Eitt húski í einari fólkateljing. Ein ogn í einum skifti. Smá brot av einum mannalívi, sum varð livað fyri langari tíð síðan.

Í dag, allahalgannadag, venda vit okkum móti einum slíkum broti úr føroyskari søgu.

Les meiri

Altjóða Sálarheilsudagur 10 oktobur 2026

Í 1903 varð ein ung føroysk lærarinna, sum var álvarsliga sálarsjúk, send til viðgerðar á sinnissjúkrahúsið Oringe í Vordingborg í Danmark. Hon kom ongantíð aftur til Føroyar. Eftir meira enn hálva øld á donskum stovnum doyði hon á einum røktarheimi í 1957.
Í dag hevði sjúklingajournal hennara verið ein týdningarmikil kelda til at skilja bæði lív hennara, sjúkuna og tær umstøður, hon livdi undir. Sjúklingajournalirnar vórðu mettar sum donsk skjøl og varðveittar í Danmark sambært danskari skjalasavnslóg. Tí vóru tær eisini fevndar av donskum kassatiónsreglum. Journalin er ikki til longur, tí hon er burturbeind sambært hesum reglum.
Lagnan hjá hesi kvinnu er eitt dømi um, hvussu danskur kassatiónspolitikkur hevur ávirkað føroyska søgu og gransking.

Les meiri