Tjóðskjalasavnið 90 ár

Hin 4. oktober hevði Tjóðskjalasavnið 90 ára føðingardag.

Hin 4. oktober hevði Tjóðskjalasavnið 90 ára føðingardag. Hetta bleiv hátíðarhildið við móttøku í Müllers Pakkhúsi í Havn. Røður vórðu hildnar og sangbólkurin Sway undirhelt.

Fyrsta heilsanin kom frá Beintu Løwe Jacobsen, forkvinnu í Mentanarnevnd Løgtingsins. Hon vísti á, hvønn týdning tað hevði at varðveita skjøl, bæði fyri Føroyar sum tjóð og fyri hin einstaka, sum ynskir at finna viðkomandi upplýsingar, nakað sum hon sjálv hevur royndir við.

Síðani kom borgarstjórin í Havn, Heðin Mortensen við eini heilsan. Hann hugleiddi m.a. um, hvussu stóran týdning tað hevur at varðveita søgu okkara. Samstundis vísti hann á at tað er viðkomandi at viðgera tær avbjóðingar, sum í hesum døgum eru í sambandi við at varðveita (viðkvæmar) persónupplýsingar.

Jan Rasmussen, Phd og serlækni í hjartasjúkum, hugleiddi um týdningin av at langtíðarvarðveita heilsudáta, við viðkvæmum persónupplýsingum. Hann vísti á, at summi lond eru so skjót at strika viðkvæmt heilsudáta, at tað í longdini fer at avmarkað møguleikarnar fyri at menna teirra heilsugransking.

Síðani greiddi Jan frá, hvussu hann í síni egnu gransking, grunda á eldri sjúklingajournalir, hjá (ungum) deyðum fólki, hevði fingið betri innlit í sjúkuna CTD, og hvussu hendan gransking hevur betra um viðgerðina av fólk við hesi sjúku.

Móttøkan endaði við at fólk vitjaðu framsýningina ‘Brot úr heilsusøgu Føroya’, sum eisini er í Müllers Pakkhúsi.

Deil hesi tíðindi:

Facebook
LinkedIn
Teldupost

Onnur tíðindi

Átta nøvn, átta mannalív

Allahalgannadag minnast vit tey, ið andaðist á sjónum. Summi minnast vit sjálvi. Vit minnast eitt andlit, eina rødd ella eina hending. Onnur kenna vit bara úr frásagnum, myndum og nøvnum. Og so eru tey, sum eingin livandi longur minnist.

Tó eru spor eftir teimum.

Eitt navn í einari kirkjubók. Eitt húski í einari fólkateljing. Ein ogn í einum skifti. Smá brot av einum mannalívi, sum varð livað fyri langari tíð síðan.

Í dag, allahalgannadag, venda vit okkum móti einum slíkum broti úr føroyskari søgu.

Les meiri

Altjóða Sálarheilsudagur 10 oktobur 2026

Í 1903 varð ein ung føroysk lærarinna, sum var álvarsliga sálarsjúk, send til viðgerðar á sinnissjúkrahúsið Oringe í Vordingborg í Danmark. Hon kom ongantíð aftur til Føroyar. Eftir meira enn hálva øld á donskum stovnum doyði hon á einum røktarheimi í 1957.
Í dag hevði sjúklingajournal hennara verið ein týdningarmikil kelda til at skilja bæði lív hennara, sjúkuna og tær umstøður, hon livdi undir. Sjúklingajournalirnar vórðu mettar sum donsk skjøl og varðveittar í Danmark sambært danskari skjalasavnslóg. Tí vóru tær eisini fevndar av donskum kassatiónsreglum. Journalin er ikki til longur, tí hon er burturbeind sambært hesum reglum.
Lagnan hjá hesi kvinnu er eitt dømi um, hvussu danskur kassatiónspolitikkur hevur ávirkað føroyska søgu og gransking.

Les meiri