Tjóðskjalasavnið og FamilySearch møguligt samstarv

Ætlanin er at økja um talið av føroyskum skjølum um ættarbond og familjusøgu á internetinum.

Herfyri var Torben Engbjerg, økisleiðari hjá ‘FamilySearch’ á vitjan á Tjóðskjalasavninum. Felagsskapurin ynskir samstarv um at talgilda eldri føroysk skjøl, sum onkursvegna skjalfesta ættarbond.

Endamálið er at leggja talgildu skjølini út á netið, so fólk kring allan heim fáa fyrimun av hesum. “Vit eru ikki bert áhugað í at skanna kirkjubøkur og fólkateljingar, men øll skjøl, sum siga nakað um lívið hjá forfedrum okkara”, sigur Torben Engbjerg.

Fyri eini 12-13 árum síðani, fór Tjóðskjalasavnið sjálvt undir at skanna skjalatilfar av goymslunum, og fyri gott 10 árum síðani varð byrjað at leggja út á heimasíðuna history.fo. “Henda heimasíðan hevur verið eitt av okkara bestu brúkaraátøkum”, sigur Sámal Tróndur F. Johansen, stjóri á Tjóðskjalasavninum. Men orsakað av avmarkaðum tilfeingi, hava vit bert talgildað ein brotpart av tí tilfari, sum kundi verið lagt á netið. Hesa avbjóðing kundi eitt samstarv við FamilySearch hjálpt til við at loyst.

FamilySearch, áður The Genealogical Society of Utah, verður rikin av The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints. Kirkjan hevur høvuðssætið í Salt Lake City, Utah, USA, men hevur deildir kring allan heim. Familysearch hevur heimasíðu, har tey m.a. bjóða fólki møguleika fyri at granska í ætt og at brúka software til at skráseta ætt. Í dag verður heimasíðan hjá FamilySearch roknað, sum heimsins størsti pallur fyri ættargransking á netinum.

At granska ætt er nakað, sum limir í kirkjuni hava havt áhuga í líka síðani kirkjan varð stovnað síðst í 1800-talinum. At byrja við ferðaðust tey úr USA til Europa fyri at skráseta ættarbond, m.a. við at skriva av upplýsingar um ættarbond í kirkjubókum. Seinni, miðskeiðis í 20. øld, varð farið undir at mikrofilma skjøl um allan heim, serliga kirkjubøkur og fólkateljingar.

Mikrofilmarnir hjá felagsskapinum hava verið varðveittir á goymslum í Granite Mountain Records Vault nærhendis Salt Lake City. Avrit vóru eisini latin teimum skjalasøvnum, har skjølini stava frá. Tí hevur Tjóðskjalasavnið mikrofilmar á goymslu við skanningum av m.ø. eldri kirkjubókum, sum hava verið nógv brúktir, m.a. av ættargranskarum.

Seinastu 10 árini ella so er FamilySearch farið undir at skanna skjalatilfar við tí endamáli at leggja út á netið. Felagsskapurin hevur samstarv við eini 10.000 skjalasøvn í meira enn 100 londum kring heimin, og hevur meira enn 200.000 sjálvboðin fólk, sum arbeiða við at talgilda (skanna) skjøl. Í vaksandi mun er felagsskapurin eisini farin at talgilda annað tilfar enn tað, sum sigur nakað beinleiðis um ættarbond, við tí endamáli, at geva fólki møguleika at granska ‘familjusøgu’ í breiðari merking.

Tað er í hesum sambandi, at felagsskapurin ynskir tættari samstarv við Tjóðskjalasavnið. Ein fortreyt fyri at FamilySearch kann seta av amboð og arbeiðsorku er, at tað í minsta lagi eru 300.000 skjøl at skanna.

Enn er ikki nøkur endalig avtalað gjørd millum partarnar. Fyribils hava Tjóðskjalasavnið og FamilySearch avtalað, at Tjóðskjalasavnið ger ein lista yvir skjøl, sum verða mett áhugaverd at skanna og leggja út á netið. Hetta kundi verið tær kirkjubøkur, sum higartil ikki eru skannaðar, ella onnur skjøl, sum beinleiðis ella óbeinleiðis siga nakað um ættarbond og familjusøgu, t.d. mynstringar. Tá listin er gjørdur, kunnu partarnir taka støðu til møguligt samstarv framyvir.
 

Deil hesi tíðindi:

Facebook
LinkedIn
Teldupost

Onnur tíðindi

Átta nøvn, átta mannalív

Allahalgannadag minnast vit tey, ið andaðist á sjónum. Summi minnast vit sjálvi. Vit minnast eitt andlit, eina rødd ella eina hending. Onnur kenna vit bara úr frásagnum, myndum og nøvnum. Og so eru tey, sum eingin livandi longur minnist.

Tó eru spor eftir teimum.

Eitt navn í einari kirkjubók. Eitt húski í einari fólkateljing. Ein ogn í einum skifti. Smá brot av einum mannalívi, sum varð livað fyri langari tíð síðan.

Í dag, allahalgannadag, venda vit okkum móti einum slíkum broti úr føroyskari søgu.

Les meiri

Altjóða Sálarheilsudagur 10 oktobur 2026

Í 1903 varð ein ung føroysk lærarinna, sum var álvarsliga sálarsjúk, send til viðgerðar á sinnissjúkrahúsið Oringe í Vordingborg í Danmark. Hon kom ongantíð aftur til Føroyar. Eftir meira enn hálva øld á donskum stovnum doyði hon á einum røktarheimi í 1957.
Í dag hevði sjúklingajournal hennara verið ein týdningarmikil kelda til at skilja bæði lív hennara, sjúkuna og tær umstøður, hon livdi undir. Sjúklingajournalirnar vórðu mettar sum donsk skjøl og varðveittar í Danmark sambært danskari skjalasavnslóg. Tí vóru tær eisini fevndar av donskum kassatiónsreglum. Journalin er ikki til longur, tí hon er burturbeind sambært hesum reglum.
Lagnan hjá hesi kvinnu er eitt dømi um, hvussu danskur kassatiónspolitikkur hevur ávirkað føroyska søgu og gransking.

Les meiri