Tjóðskjalasavnið vitjan úr Schweiz

Herfyri hevði Tjóðskjalasavnið vitjan av 32 lesandi úr ’Nordistik’-lestrarstovnunum í Basel og Zürich.

Serliga áhugaði vóru tey í eldri skjølum, t.d. í ’Seyðabrævinum’ frá 1298 og í ’Frágreiðing frá eini ferð í Føroyum 1781 og 1782’, skriva av Jens Christian Svabo. Eisini sóu tey nýggjari skjøl, t.d ’Gerðabøkur løgtingsins’ í fyrru helvt av 20. øld. Har vísti vit teimum m.a., hvussu skriftmálið í politisku fyrisiting landsins skifti frá donskum til føroyskt, síðst í 1920-árunum. Og vit vístu teimum gerðabók løgtingsins fyri 1946, har yvirlýsingin av føroyska fullveldinum, sum løgtingið samtykti aftaná fólkaatkvøðuna, stendur.

Umframt hetta lærdu tey vitjandi eisini, at endamálið við einum tjóðskjalasavni ikki einans er at veita upplýsing og uppliving. Endamálið er í eins stóran mun er varðveita skjøl, sum skjalfesta tær fyrisitingarligu viðgerðir og avgerðir, sum verja rættindini hjá einstaka føroyinginum, og harvið gerst Tjóðskjalasavnið ein av grundarsteinunum í einum nútímans rættarsamfelagnum.

Deil hesi tíðindi:

Facebook
LinkedIn
Teldupost

Onnur tíðindi

Átta nøvn, átta mannalív

Allahalgannadag minnast vit tey, ið andaðist á sjónum. Summi minnast vit sjálvi. Vit minnast eitt andlit, eina rødd ella eina hending. Onnur kenna vit bara úr frásagnum, myndum og nøvnum. Og so eru tey, sum eingin livandi longur minnist.

Tó eru spor eftir teimum.

Eitt navn í einari kirkjubók. Eitt húski í einari fólkateljing. Ein ogn í einum skifti. Smá brot av einum mannalívi, sum varð livað fyri langari tíð síðan.

Í dag, allahalgannadag, venda vit okkum móti einum slíkum broti úr føroyskari søgu.

Les meiri

Altjóða Sálarheilsudagur 10 oktobur 2026

Í 1903 varð ein ung føroysk lærarinna, sum var álvarsliga sálarsjúk, send til viðgerðar á sinnissjúkrahúsið Oringe í Vordingborg í Danmark. Hon kom ongantíð aftur til Føroyar. Eftir meira enn hálva øld á donskum stovnum doyði hon á einum røktarheimi í 1957.
Í dag hevði sjúklingajournal hennara verið ein týdningarmikil kelda til at skilja bæði lív hennara, sjúkuna og tær umstøður, hon livdi undir. Sjúklingajournalirnar vórðu mettar sum donsk skjøl og varðveittar í Danmark sambært danskari skjalasavnslóg. Tí vóru tær eisini fevndar av donskum kassatiónsreglum. Journalin er ikki til longur, tí hon er burturbeind sambært hesum reglum.
Lagnan hjá hesi kvinnu er eitt dømi um, hvussu danskur kassatiónspolitikkur hevur ávirkað føroyska søgu og gransking.

Les meiri